Trwa wczytywanie strony. Proszę czekać...
Poniedziałek, 21 października. Imieniny: Celiny, Hilarego, Janusza
20/09/2019 - 17:15

Antoniego Kroha „Sądecczyzna”

Książka Antoniego Kroha jest niezwykle cenną publikacją o dziejach Sądecczyzny. Już w samym tytule, autor nawiązuje do pionierskiej, XIX wiecznej pracy, dotyczącej omawianej ziemi.

Antoni Kroh. Fot. J.B.
Autor przedstawia historię Sądecczyzny przystępnym językiem, który pozwala czytelnikowi wczuć się w klimat omawianych zagadnień. Pracę czyta się z prawdziwą przyjemnością, nie jest trudna w odbiorze dla przeciętnego czytelnika. Bardzo sprawny podział tekstu na rozdziały sprawia, że można zagłębiać się w pojedyncze elementy historii ziemi sądeckiej.

Antoni Kroh dokonał zarysu dziejów Sądecczyzny przedstawiając historie każdej epoki. Swój wywód rozpoczął od czasów starożytnych przechodząc płynnie do kolejnych epok. Układ tematyczny rozdziałów jest czasem ponad epokowy, co niewątpliwie jest atrakcyjne dla czytelnika. W swojej książce Autor odnosi się nie tylko do wielkiej polityki, ale również do zagadnień związanych z sztuką, kulturą. Często w publikacjach nie wiązano ze sobą tych zjawisk, a to one stanowiły o bogactwie Sądecczyzny. Warto nadmienić, że w ostatnich latach nie ukazała się poważna publikacja mówiąca o bogactwie sztuki gotyckiej i średniowiecznej na ziemi sądeckiej, a Kroh przypomina nam ten ważny element tożsamości.

Warto tutaj dodać, że Autorowi udało się pokazanie Sądecczyzny na tle dziejów całego kraju. Czytelnik szybko orientuje się, że wielkie procesy gospodarcze, polityczne, społecznie i kulturalne nie omijały tej ziemi. Mało tego, region sądecki stanowił integralny i ważny element tych zjawisk. Przykładem są chociażby średniowieczne losy miasta, które w polityce królewskiej odgrywało istotną rolę, czy XIX wieczny rodzący się ruch chłopski. Jedne zjawiska były uniwersalne w skali całego kraju, inne bardziej regionalne, ale predysponujące Sądeczan do roli pionierów.

Niewątpliwie cennym wywodem w książce są dzieje mniejszości narodowych. Dotychczasowa historiografia przedstawiała dzieje ziemi sądeckiej w zasadzie z polskiego punktu widzenia, wykluczając z tego Łemków, Żydów i Niemców. Autor w dobitny sposób zaznacza, że Sądecczyzna od wieków była wielokulturowa, a dopiero po 1945 r. zmienił się na tym terenie układ wyznaniowo – narodowy. Szczególnie cennym i barwnym fragmentem jest podrozdział przypominający o Czechach w Nowym Sączu, społeczności niezwykle nowoczesnej i wpływowej do 1945 r. Doskonały warsztat pisarski w zestawieniu z wykształceniem etnograficznym Autora, sprawia, że ta część książki ożywa, historia staje się emocjonalnie odbierana przez czytelnika – czasem przez śmiech, czasem przez łzy i przerażenie.

Świetnym fragmentem książki są dzieje najnowsze. Autor doskonale porusza się w realiach historii XX wieku, a szczególnie „Solidarności”. To niezwykle barwny, ale jednocześnie zapomniany okres naszej sądeckiej historii. Po raz kolejny Nowy Sącz stał się elementem wielkiej historii, ale miał swoich bohaterów, wrogów, swoje anegdoty i konspiracyjne historyjki. W kontekście przypominania młodemu pokoleniu o walce niepodległościowej oraz budowaniu patriotyzmu lokalnego, uważam ten fragment za niezwykle cenny.

Podsumowując, książka Antoniego Kroha jest niezwykle ważną i cenną publikacją. Napisana w przystępny sposób znajdzie miejsce zarówno na półce mieszkańca Sądecczyzny, ale także w innych regionach kraju. Uniwersalizm przedstawionych zagadnień i zjawisk sprawa, że jest ona pokazaniem wielkiej historii w małej Ojczyźnie. (dr Łukasz Połomski)

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Jeśli zauważyłeś błąd w tekście, zaznacz fragment z błędem i wyślij do redakcji



Dziękujemy za przesłanie błędu