Trwa wczytywanie strony. Proszę czekać...
Wtorek, 5 marca. Imieniny: Aurory, Fryderyka, Oliwii
03/12/2023 - 21:50

OTC: samoleczenie to u nas całkiem nowy, stary trend

W naszym kraju zjawisko samoleczenia jest bardzo rozpowszechnione. Rynek leków bez recepty, tzw. OTC (Over-The-Counter), to dynamicznie rozwijający się rynek, napędzany głównie właśnie przez samoleczenie.

Medicines for Europe & International Generic and Biosimilar Medicines Association
Kiedy za oknem wiatr i deszcz coraz częściej dotykają nas typowe jesienne dolegliwości – katar, kaszel i gorączka. I coraz częściej zamiast skorzystać z porady lekarza staramy się samodzielnie im przeciwdziałać. Obecnie wybór lekarstw bez recepty jest ogromny. Jednak nie zawsze zdajemy sobie sprawę z przeciwwskazań zdrowotnych i możliwych interakcji między składnikami znajdującymi się w różnych lekach.

Zgodnie z definicją WHO samoleczenie to „świadome zaangażowanie pacjenta w dbanie o własne zdrowie, które polega na indywidualnym podejmowaniu działań w zakresie utrzymania zdrowia oraz doraźnego leczenia objawów rozpoznanych samodzielnie do momentu konsultacji z lekarzem, w oparciu o wiedzę pochodzącą z aktualnych i z rzetelnych źródeł. W ujęciu szerszym oznacza także stosowanie się pacjenta do zaleceń personelu medycznego.”

Samoleczenie: w aptece, drogerii i na stacji benzynowej

W naszym kraju zjawisko samoleczenia jest bardzo rozpowszechnione. Rynek leków bez recepty, tzw. OTC (Over-The-Counter), to dynamicznie rozwijający się rynek, napędzany głównie właśnie przez samoleczenie. Większość Polaków kupuje leki bez recepty z własnej inicjatywy, w tym przede wszystkim niesteroidowe leki przeciwzapalne (57%), inne leki stosowane w przypadku przeziębienia i grypy (19,5%) oraz witaminy i minerały (13,5%), w mniejszym stopniu leki nasercowe (5%) i leki na układ pokarmowy (2%).

Ich stosowanie nie wymaga konsultacji z lekarzem, a sami pacjenci podejmują decyzję o ich przyjęciu. Dystrybucja leków OTC na rynku farmaceutycznym w Polsce jest zróżnicowana. Leki te można nabyć zarówno w aptece, ale także w supermarkecie, stacji benzynowej lub przez internet. Niski udział środków publicznych w wydatkach na leki, stosunkowo mały procent sprzedaży leków na receptę do refundacji w aptekach oraz trudny dostęp do lekarzy lub ogólna zgoda na reklamowanie leków stwarzają idealne warunki do tworzenia popytu na te leki.

W porównaniu z innymi krajami europejskimi, Polska ma największy udział leków OTC na całym rynku farmaceutycznym, a udział leków OTC (bez suplementów) w ogólnym rynku farmaceutycznym w Polsce nadal rośnie.

Niestety, rynek pozapteczny sprzedaży leków OTC nie jest w praktyce odpowiednio kontrolowany, a polskie przepisy prawne dotyczące sprzedaży leków poza aptekami należą do najbardziej liberalnych w Unii Europejskiej. Przewiduje się dalszy wzrost rynku leków OTC a samoleczenie niewątpliwie będzie odgrywać istotną rolę w trendach, które mogą kształtować ten rynek w nadchodzących latach.

Samoleczenie: większa niezależność

Pierwszym pozytywnym aspektem samoleczenia jest zwiększenie niezależności pacjentów w zarządzaniu swoim zdrowiem. Wiele osób ma dostęp do informacji medycznej dzięki internetowi, co pozwala na samodzielne zrozumienie wielu objawów i leczenia chorób przewlekłych.

Odpowiedzialne samoleczenie pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie budżetów zdrowotnych, czasu lekarzy i farmaceutów, a także umożliwia większą autonomię pacjentów, angażując ich w proces leczenia. Samoleczenie może mieć także pozytywny wpływ na całą gospodarkę. Zwiększa bowiem efektywność pracowników zmniejszając jednocześnie koszty leczenia i wydatki publicznego ubezpieczyciela z tytułu choroby. Kwoty te idą w miliardy złotych.

Prawidłowe zastosowanie samoleczenia ogranicza o 100 mln zł wydatki poniesione na zbędne wizyty lekarskie. Kolejne 660 mln zł możemy zaoszczędzić na ograniczeniu niepotrzebnych konsultacji ze specjalistami, receptach i zwolnieniach lekarskich. Dla rozwoju samoleczenia kluczowe są edukacja i współpraca między lekarzem a pacjentem na wielu płaszczyznach. Pacjenci muszą być informowani o zagrożeniach i błędach związanych z samodzielną terapią.

A to oznacza, że rośnie też rola farmaceuty, który wspomaga klienta przy wyborze najodpowiedniejszego dla niego preparatu. Profilaktyka i dbanie o zdrowie stają się modne, ale temat wciąż jest niewyczerpany. W kwestii edukacji zdrowotnej Polacy odstają jeszcze od mieszkańców innych krajów Europy Zachodniej, dlatego potrzebne są odpowiednie rozwiązania systemowe, również na poziomie ministerialnym.

Samoleczenie: niewłaściwa diagnoza

Samoleczenie niesie ze sobą jednak pewne ryzyka, takie jak niewłaściwa samodiagnoza i nieodpowiedni wybór terapii; opóźnianie się w konsultowaniu się z lekarzem; różne skutki uboczne wynikające z niewłaściwego przyjmowania leków; przyjmowanie wielu leków, co może prowadzić do nieprzewidywalnych interakcji leków i/lub interakcji z niektórymi rodzajami jedzenia; przyjmowanie niewłaściwych dawek leków; nieodpowiednie podawanie leków; ryzyko uzależnienia; przechowywanie leków w nieodpowiednich warunkach. Pacjenci mogą popełnić błąd w diagnozie lub wyborze leczenia, co może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia.

Oprócz tego generują często niepotrzebne, dodatkowe koszty jak leczenie ewentualnych powikłań. Aby zmniejszyć negatywne skutki samoleczenia, istotne jest promowanie odpowiedniego korzystania z dostępnych zasobów informacyjnych i zwracanie uwagi na potrzebę konsultacji z lekarzem w przypadku poważnych objawów. Edukacja pacjentów w zakresie samodzielnego zarządzania zdrowiem oraz dostępność opieki zdrowotnej są kluczowe.

Ważne jest, aby pacjenci mieli dostęp do rzetelnych informacji, a jednocześnie zdawali sobie sprawę z ograniczeń samoleczenia i regularnie konsultowali się z lekarzem w przypadku poważnych problemów zdrowotnych. Samoleczenie ma swoje miejsce w opiece zdrowotnej, ale nie może zastąpić profesjonalnej opieki medycznej, zwłaszcza w przypadkach poważnych chorób lub sytuacji nagłych.

Zrozumienie granic samoleczenia i właściwe wyważenie korzyści i ryzyka to klucz do zapewnienia pacjentom właściwej opieki zdrowotnej. W miarę jak samoleczenie nadal rozwija się i ewoluuje, ważne jest monitorowanie tych zmian i dostosowywanie praktyk w celu zminimalizowania potencjalnych ryzyk. (Katarzyna Grabka/ISW) Fot: EC - Audiovisual Service

Źródła:
https://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WNoZ_jednostki/wnoz-z-zintegrowanej-opieki- medycznej/monografie/zjawisko_samoleczenia_w_kontescie_zapotrzebowania_na_eduakcje_zdrowotna.pdf
https://www.isbzdrowie.pl/2023/03/raport-haleon-samoleczenie-moze-pomoc-odciazyc-europejskie-systemy-opieki-zdrowotnej/
https://www.obywatelezz.pl/uploads/2016/05/FOZZ-Raport-Odpowiedzialne-i-nowoczesne-samoleczenie.pdf







Dziękujemy za przesłanie błędu