Trwa wczytywanie strony. Proszę czekać...
Niedziela, 14 kwietnia. Imieniny: Bernarda, Martyny, Waleriana
03/12/2023 - 22:10

7 na 10 młodych osób poszło na wybory. Skąd taka frekwencja?

Według sondażu Exit Poll, najwięcej poparcia wśród młodych wyborców zdobyła Koalicja Obywatelska (28,3 proc.), która zaproponowała program oparty na wartościach europejskich, demokratycznych i liberalnych. Na drugim miejscu uplasowała się Lewica (17,7 proc.), która skupiła się na sprawach społecznych i gospodarczych. Na trzecim miejscu znalazły się dwie partie...

Młodzież uczestnicząca w wydarzeniu „Europe, czy mnie słyszysz?” zorganizowanej na Piazza del Duomo w Mediolanie

17 października Państwowa Komisja Wyborcza podała oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych 2023. Wraz z ostatecznymi „słupkami poparcia” pojawiły się dane dotyczące frekwencji. Partycypacja wyborcza w tegorocznych wyborach była najwyższa w historii III Rzeczpospolitej i wyniosła 74,38%. 1 Nie była to jednak najwyższa frekwencja w historii wolnej Polski - rekordowy pułap osiągnęła w 1928 roku kształtując się wówczas na poziomie 78,3% 2 .

W powyborczych analizach dużą wagę przykłada się do sukcesu aktywizacji wyborczej młodych wyborców tj. osób w przedziale wiekowym pomiędzy 18 a 29 rokiem życia, co przełożyło się na wysoką
frekwencję w tej grupie wyborców. Spróbujmy zatem przyjrzeć się temu „fenomenowi” i znaleźć przyczyny takiego stanu rzeczy oraz odpowiedzieć na pytanie czy jest to możliwe do utrzymania? Poniższa tabela obrazuje frekwencje wśród poszczególnych grup wiekowych w wyborach parlamentarnych 2023 oraz 2019 3 :

Skupmy się na grupie najmłodszych wyborców- powyższe dane już na pierwszy rzut oka wskazują dwie cechy. Po pierwsze- obok wyborców w przedziale wiekowym 50-59 lat jest to grupa, która osiągnęła najwyższy wzrost frekwencyjny względem poprzednich wyborów parlamentarnych- o 22,4 puntów procentowych. Po drugie wyraźnie widać, że pomimo tak dużego wzrostu, wynik frekwencyjny w tegorocznych wyborach, tej grupy społecznej jest drugi spośród najniższych.

Niższą frekwencje osiągnęła tylko grupa wyborców w wieku powyżej 60 roku życia. Spróbujmy przeanalizować skąd ten wzrost frekwencyjny. Już od początku drugiego kwartału bieżącego roku w działaniach wszystkich partii politycznych dało się odczuć działania dążące do podniesienia frekwencji wyborczej. Odróżnić tutaj można dwie drogi. Pierwszą- zastosowaną przez Prawo i Sprawiedliwość, które jako partia rządząca połączyło w jednym terminie wybory oraz referendum, dążąc do tego, aby oba te najważniejsze podmioty demokracji pośredniej wzajemnie napędzały się frekwencyjnie.

Efektem było jednak to, że to wybory wpłynęły na frekwencje samego referendum, które mimo że nie było wiążące to i tak partycypacja wyniosła blisko 45%. Drugą strategią zastosowaną w celu
zwiększenia frekwencji wśród wyborców była ta zastosowana w zasadzie przez wszystkie partie opozycyjne. Można tu wymienić takie działania jak: bezpośrednie spotkania z wyborcami, skierowanie kampanii wyborczej na kobiety, skupienie nie się na dużych miastach, czy właśnie mobilizacja młodych.

Warto w tym miejscu wyjaśnić dlaczego powyższych działań nie możemy nazywać kampaniami profrekwencyjnymi. Kampania profrekwencyjna to faktycznie ogół dziań mających na celu zachęcenie do uczestnictwa w wyborach, ale o charakterze neutralnym politycznie. I właśnie ta neutralność polityczna stoi na przeszkodzie w wiązaniu kampanii profrekwencyjnych z partiami politycznymi. Przyjęło się, że za takie kampanie powinny odpowiadać instytucje, organizacje pozarządowe czy lokalne grupy nieformalne, a nie partie polityczne z politykami na czele.

Młodzi ludzie, jak pokazały te wybory, stanowią ważną część elektoratu w Polsce. Jednak ich zachowania wyborcze są zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak system wartości, poziom zaangażowania politycznego, dostęp do informacji, preferencje programowe i sympatie partyjne. W okresie przedwyborczym wśród młodych ludzi dało się odczuć duże zróżnicowanie poglądów politycznych i programowych.

Z jednej strony, wielu z nich deklarowało się jako liberałowie lub lewicowcy, którzy cenią tolerancję, wolność i sprawiedliwość społeczną. Z drugiej strony, nie brakowało również zwolenników radykalnej prawicy lub centroprawicy, którzy podkreślali znaczenie patriotyzmu, suwerenności i tradycji. Przekładając to na konkretny język, najbardziej widoczne i słyszalne były głosy młodych ludzi popierających Lewicą bądź Konfederację.

Już ogólny wynik tych partii, bez podziału na konkretne grupy wiekowe wskazuje, że przedwyborcze głosy nie oddały rzeczywistych wyników. Młodzi ludzie mieli też różne oczekiwania wobec partii politycznych: jedni chcieli głosować na ugrupowania z doświadczeniem i stabilnością, inni na nowe twarze i świeże pomysły.

Według sondażu Exit Poll, najwięcej poparcia wśród młodych wyborców zdobyła Koalicja Obywatelska (28,3 proc.), która zaproponowała program oparty na wartościach europejskich, demokratycznych i liberalnych. Na drugim miejscu uplasowała się Lewica (17,7 proc.), która skupiła się na sprawach społecznych i gospodarczych. Na trzecim miejscu znalazły się dwie partie: Trzecia Droga (16,9 proc.), która promowała ideę zmiany systemu politycznego i Konfederacja (16,9 proc.), która reprezentowała poglądy nacjonalistyczne i konserwatywne.

Najgorszy wynik wśród dużych komitetów uzyskało Prawo i Sprawiedliwość (14,9 proc.), które było krytykowane przez młodych za łamanie praworządności i konflikt z Unią Europejską. Wynik ten wskazuje na przywiązanie młodych do wartości demokratycznych, jednocześnie przeczy tezie o postępowych młodych opisywanych nieraz jako dążących do zmian o „charakterze rewolucyjnym”. 31,8%  wszystkich młodych wyborców zagłosowało na partie prawicowe, które w obecnym dyskursie można określić jako te, które najbardziej przywiązane są i głoszą tradycyjne wartości.

Po partiach prawicowych wypada Trzecią Droga, której liderzy bez większego optymizmu patrzą na liberalne postulaty, zapewne przyszłych lewicowych koalicjantów, dotyczące aborcji czy małżeństw homoseksualnych. Mocno przesadzone wydają się także opinie o „zlewicowanej” młodzieży. Faktycznie frekwencja na poziomie 68% wśród młodych można uznać za sukces - 7 na 10 młodych osób poszło na wybory. Skąd taka frekwencja?

Czy młodzi ludzie, aż tak bardzo zaczęli interesować się polityką, że wybory stały się czymś naturalnym? Wydaję się że nie. Jedną z hipotez jest, że przy tegorocznych wyborach zadziałał efekt „kuli śnieżnej” młodzi ludzie zachęcani za pośrednictwem przekazów medialnych, ale przede wszystkich przez rodzinę i swoich znajomych zdecydowali się „nie odstawać” od reszty i wziąć udział w głosowaniu. Nie bez znaczenia miały także przedwyborcze głosy, mówiące o tym, że są to najważniejsze wybory po 89 roku.

To był czynnik, który także popchnął młodych „w kierunku urn”, mimo że co najmniej część z nich zapewne nie do końca rozumiała dlaczego tak określano te wybory. To ukazuje nam kolejny problem- brak wychowania konstytucyjnego i politycznego wśród młodych.

W tym momencie jest jeszcze za wcześnie aby odpowiedzieć czy taką frekwencję młodych uda się utrzymać. Wszystko zależy od tego jaką i jak nowy rząd będzie realizował politykę. Jeżeli będzie ona skierowana na młodych ludzi, słuchająca ich i ich potrzeb bardzo prawdopodobne wydaję, że nie powinna ona zmniejszyć się o więcej niż 10 punktów procentowych. Co i tak stanowiło by wysoki
wskaźnik.

Odpowiadając na pytanie zawarte w tytule- czy młodzi są przyszłością demokracji? Łącząc ze sobą dwie kwestie- po pierwsze uznając że wybory to jeden z najważniejszych sposobów realizowania demokracji, po drugie, że te wybory faktycznie mogą stać się nowym etapem życia politycznego, który cechuje się zwiększoną aktywnością młodych w wyrażaniu swojej woli politycznej- faktycznie
na pytanie być może będzie można odpowiedzieć twierdząco. Jednak czy demokracja to tylko udział w wyborach? (Jakub Bieńkowski/ISW) Fot.  EC-Audiovisual Service

Źródła:
1. Badania Exit Poll i Late Poll 2019 oraz 2023;
2. Polish National Election Study 2019- Repozytorium Danych Społecznych, 2023;
3. Jak skutecznie zachęcić do głosowania- przewodnik- Młodzi Głosują+, Warszawa 2019
4. https://www.batory.org.pl/blog_wpis/wybory-mlodych-u-zrodel-wielkiej-mobilizacji
5. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9323015,wybory-2023-jak-glosowali-mlodzi-exit-poll.html- dostęp 25.10.2023
6. Dane PKW;







Dziękujemy za przesłanie błędu